Ο ήρωας του έργου Ψύλλοι στ’ αυτιά είναι ένας αστός, διευθυντής μιας ασφαλιστικής εταιρείας· σωσίας του ένας υπηρέτης ξενοδοχείου αμφιβόλου ηθικής. Ο ίδιος ηθοποιός, δηλαδή, παίζει δύο πρόσωπα που προέρχονται από δύο τελείως διαφορετικές κοινωνικές τάξεις. Όταν η γυναίκα του ασφαλιστή, τον υποψιάζεται για εξωσυζυγική σχέση, οι καταστάσεις εξελίσσονται όλο και πιο αστεία. Μια αμφιβολία φωλιάζει στο μυαλό της όταν λαβαίνει, μέσω ταχυδρομείου, ένα ζευγάρι τιράντες από ένα συγκεκριμένο μέρος. Αυτό βάζει ψύλλους στ’ αυτιά της κυρίας, η οποία θεωρεί τον εαυτό της κερατωμένο. Με την καλύτερή της φίλη πλέκουν ένα σχέδιο με αποτέλεσμα να μπλέξουν σε μια απίστευτη περιπέτεια. Η απιστία στον γάμο, γενικά, είναι ένα θέμα που απασχολεί τον άνθρωπο σε όλες τις κοινωνίες και σε όλες τις εποχές. Το ιδιαίτερο στο έργο του Φεντώ είναι ότι η αντιμετώπιση της απιστίας είναι ίδια σε όλες τις κοινωνικές τάξεις. Αστοί και υπηρετικό προσωπικό ζουν τις ίδιες περιπέτειες. Και όλες αυτές οι περιπέτειες δημιουργούν την αίσθηση μιας καταχθόνιας μηχανής που τους οδηγεί σε έναν συνεχή στρόβιλο.

Τα έργα του Ζωρζ Φεντώ Ράφτης κυριών και Ψύλλοι στ΄αυτιά μετέφρασε ο Γιάννης Θηβαίος. Συγκεκριμένα το 2023 η Εταιρεία Ελλήνων Μεταφραστών Λογοτεχνίας βράβευσε τον Γιάννη Θηβαίο γι΄ αυτήν του τη μετάφραση, με το βραβείο Κώστας Ασημακόπουλος.

Αίτηση άδειας χρήσης παραστασιακών δικαιωμάτων

---

[πρόσωπα του έργου]
Βικτόρ-Εμμανουέλ Σαντμπίζ & Πος
Καμίγ Σαντμπίζ
Ρομαίν Τουρνέλ
Ο γιατρός Φινάς
Κάρλος Χομενιντές ντε Χιστάνγκουα
Ογκυστέν Φεραγιόν
Ετιέν
Ράγκμπυ
Μπατιστέν
Ρεμόντ Σαντμπίζ
Λυσιέν Χομενιντές ντε Χιστάνγκουα
Ολυμπία Φεραγιόν
Αντουανέτ
Ευγενία

---

[απόσπασμα από το έργο]
ΣΚΗΝΗ I
Ο Καμίγ, κατόπιν η Αντουανέτ, μετά ο Ετιέν και ο Φινάς

Με το άνοιγμα της αυλαίας, ο Καμίγ είναι ακουμπισμένος στη σιφονιέρα με την πλάτη στη δίφυλλη πόρτα. Συμβουλεύεται ένα ντοσιέ που έχει πάρει μέσα από ένα ανοιχτό συρτάρι μπροστά του. Περνάει λίγος χρόνος. Η πόρτα στο βάθος αριστερά μισανοίγει αργά και βλέπουμε να προβάλει το κεφάλι της Αντουανέτ. Ρίχνει ένα ερευνητικό βλέμμα στο δωμάτιο, βλέπει με τι ασχολείται ο Καμίγ, τον πλησιάζει σιγοπατώντας, του αρπάζει το κεφάλι με τα χέρια της και του δίνει ένα σκαστό φιλί.
Ο Καμίγ, έκπληκτος, προσπαθεί να βρει την ισορροπία του, ακούμε ένα μουρμουρητό «Τι είναι! Τι είναι!». [Εμείς ακούμε μόνο τα φωνήεντα, όταν μιλάει ο Καμίγ: Ι ι ε! Ι ι ε!]

ΑΝΤΟΥΑΝΕΤ: Μη φοβάσαι! Τα αφεντικά λείπουν!
ΚΑΜΙΓ: Ναι, ε!
ΑΝΤΟΥΑΝΕΤ: Έλα! Γρήγορα, ένα φιλάκι. (Ο Καμίγ κουνάει τους ώμους του σαν κατσούφικο παιδί.) Έλα! Έλα! (Ο Καμίγ την κοιτάζει μια στιγμή, σαν ένας άντρας που δεν ξέρει αν πρέπει να γελάσει ή να θυμώσει∙ κατόπιν, ξαφνικά κεφάτος, της δίνει ένα μεγάλο λαίμαργο φιλί. Την ίδια στιγμή ανοίγει η πόρτα του βάθους και εμφανίζονται ο Ετιέν και ο Φινάς.)
ΕΤΙΕΝ, ακόμα κοντά στην πόρτα: Περάστε, παρακαλώ, γιατρέ.
ΑΝΤΟΥΑΝΕΤ και ΚΑΜΙΓ, μαζί: Ω! (Χωρίζουν απότομα. Ο Καμίγ το σκάει σαν λαγός και εξαφανίζεται από τη δεξιά πόρτα. Η Αντουανέτ πάει αριστερά και μένει κοκαλωμένη σ’ αυτήν τη θέση.)
ΕΤΙΕΝ, στην Αντουανέτ, ενώ ο Φινάς προχωρεί λίγο προς τα δεξιά: Ε! τι κάνεις εσύ εδώ;
ΑΝΤΟΥΑΝΕΤ, αμήχανη: Μμ! Εγώ;… να… να… για να κανονίσω το δείπνο.
ΕΤΙΕΝ: Τι; Τι να κανονίσεις; Δεν ξέρεις ότι ο κύριος και η κυρία έχουν βγει; Εμπρός! στην κουζίνα! Η θέση μιας μαγείρισσας δεν είναι στο σαλόνι.
ΑΝΤΟΥΑΝΕΤ: Μα…
ΕΤΙΕΝ: Άντε από δω, ουστ! (Η Αντουανέτ βγαίνει από αριστερά μουρμουρίζοντας.)
ΦΙΝΑΣ, έχει καθίσει στην καρέκλα, στο τραπέζι αριστερά: Α! μα εσείς είστε ένας πολύ αυταρχικός σύζυγος!
ΕΤΙΕΝ: Έτσι πρέπει να κάνει κανείς με τις γυναίκες! Αν δεν τις χειρίζεσαι σε χειρίζονται. Δεν τα τρώω εγώ αυτά.
ΦΙΝΑΣ: Μπράβο!
ΕΤΙΕΝ: Βλέπετε, γιατρέ, αυτή η γυναικούλα, όσον αφορά την πίστη, είναι μια σκυλίτσα, αλλά όταν ζηλεύει γίνεται τίγρη. Σκαλίζει συνεχώς μέσα στο σπίτι, σίγουρα για να με κατασκοπεύει. Πρέπει να της μπαίνουν ιδέες στο κεφάλι… εξαιτίας της καμαριέρας.
ΦΙΝΑΣ, με μια δόση ειρωνείας που δεν την αντιλαμβάνεται ο Ετιέν: Α; ώστε της μπαίνουν ιδέες στο κεφάλι;
ΕΤΙΕΝ: Μη χειρότερα! Εγώ, με καμαριέρα.
ΦΙΝΑΣ: Το συζητάς! (Ενώ σηκώνεται.) Ναι, πάντως, αφού ο κύριος δεν είναι εδώ…
ΕΤΙΕΝ, με ύφος καλοκάγαθο και τα δυο του χέρια στο πάνω μέρος της ποδιάς του: Ναι, αλλά δεν πειράζει! Εγώ έχω χρόνο. Θα σας κρατήσω συντροφιά, κύριε.
ΦΙΝΑΣ, λίγο αμήχανος: Μμ! Α! ασφαλώς. Πολύ ευγενικό από μέρους σας… και πολύ δελεαστικό, αλλά φοβάμαι ότι τρώω τον χρόνο σας.
ΕΤΙΕΝ: Καθόλου, καθόλου! Δεν έχω κάτι επείγον να κάνω.
ΦΙΝΑΣ, υποκλίνεται ειρωνικά: Α! λοιπόν! Δεν ξέρετε τι ώρα θα επιστρέψει ο κύριος;
ΕΤΙΕΝ: Α! όχι πριν από ένα τέταρτο.
ΦΙΝΑΣ: Α! διάβολε! (Παίρνει απ’ το τραπέζι το καπέλο του και το φορά. Φεύγοντας:) Λοιπόν, ακούστε… σ’ αυτή την περίπτωση, και παρόλο που θα ήθελα πολύ να μείνω μαζί σας…
ΕΤΙΕΝ: Ω! ο κύριος με κολακεύει!
ΦΙΝΑΣ: Καθόλου, καθόλου! Αλλά στη ζωή δεν κάνουμε μόνο αυτά που μας ευχαριστούν. Έχω να δω έναν άρρωστο εδώ κοντά, ε! Πάω να τον ξεπετάξω, τι να κάνω.
ΕΤΙΕΝ, μπερδεμένος, σκανδαλισμένος: Ω!
ΦΙΝΑΣ: Μμ! (Αντιλαμβάνεται τη σκέψη του.) Ω! δεν είναι αυτό που νομίζετε. Όχι, όχι! Εγώ τους αρρώστους μου, τους νοιάζομαι! Αυτή είναι η δουλειά μου. Όχι, θα πάω να δω τον άρρωστο και θα επιστρέψω σ’ ένα τέταρτο.
ΕΤΙΕΝ, υποκλίνεται: Δεν θα ήταν ευγενικό να επιμείνω.
ΦΙΝΑΣ, ευχαριστώντας τον, με ύφος λυπημένο: Λυπάμαι. (Ο Φινάς κάνει να φύγει. Ο Ετιέν περνάει πάνω απ’ το τραπέζι. Ο Φινάς κάνει πίσω.) Α! αν ο κύριός σας επιστρέψει πριν από μένα (τραβάει ένα ντοσιέ από την τσέπη του), θα του δώσετε αυτό. Πείτε του ότι εξέτασα τον άρρωστο που μου έστειλε κι ότι είναι πολύ καλά και να είναι ήσυχος.
ΕΤΙΕΝ, αδιάφορος και αφηρημένος: Α!
ΦΙΝΑΣ, κατηγορηματικός: Εσάς δεν σας νοιάζει!
ΕΤΙΕΝ, με μια κίνηση αμεριμνησίας: Ω!
ΦΙΝΑΣ: Ασφαλώς. Ούτε κι εμένα. Αλλά ενδιαφέρει τον κύριο διευθυντή Παρισιού και επαρχιών της Boston Life Company.
ΕΤΙΕΝ, με ύφος οικείο: Μάλιστα! Το αφεντικό! (Ο Φινάς υποκλίνεται συγκαταβατικά.) Ω!… να μείνει μεταξύ μας!…
ΦΙΝΑΣ: Ας είναι! «το αφεντικό», αφού μου το επιτρέπετε. Θα του πείτε ότι ο ιδαλγός του είναι πρώτης τάξεως… πώς να το κάνουμε; Ο Δον Κάρλος Χομενιντές ντε Χιστάνγκουα.
ΕΤΙΕΝ: Α! Κάτι μου λέει! Χιστάνγκουα! Ναι, ναι, ξέρω. Η γυναίκα του είναι εδώ… περιμένει την κυρία μου στο σαλόνι.
ΦΙΝΑΣ: Ε;… Τι μικρός που είναι ο κόσμος! Εξέτασα τον άντρα της σήμερα το πρωί και η γυναίκα του είναι στο διπλανό δωμάτιο.
ΕΤΙΕΝ: Και μάλιστα δείπνησαν οι δυο τους εδώ προχτές.
ΦΙΝΑΣ: Έτσι ε!…
ΕΤΙΕΝ, κάθεται με την άνεσή του στη δεξιά καρέκλα του τραπεζιού, ενώ απ’ την άλλη πλευρά στέκεται όρθιος ο Φινάς: Μα, πείτε μου λοιπόν, γιατρέ, αφού σας κρατάω…
ΦΙΝΑΣ: Αυτό που μ’ αρέσει σ’ εσας είναι που δεν είσαστε καθόλου περήφανος.
ΕΤΙΕΝ, πολύ φυσικά και καλοκάγαθα: Και γιατί να υπερηφανευτώ! Όχι, ήθελα να σας ρωτήσω, γιατί το συζητούσαμε σήμερα το πρωί με την κυρία μου.
ΦΙΝΑΣ: Την κυρία Σαντμπίζ;
ΕΤΙΕΝ: Όχι την αφεντικίνα μου, την κυρία μου, τη δικιά μου.
ΦΙΝΑΣ: Α! τη γυναίκα σας!
ΕΤΙΕΝ: Ναι, την κυρία μου! «Τη γυναίκα σας», δεν είναι ευγενικό.
ΦΙΝΑΣ, υποκλίνεται ειρωνικά: Σας ζητώ συγγνώμη…
ΕΤΙΕΝ, συνεχίζει: Όταν έχεις, πώς να το πω… μα καθίστε.
ΦΙΝΑΣ, υπακούει ειρωνικά: Συγγνώμη. (Κάθεται.)
ΕΤΙΕΝ, απέναντι απ’ τον Φινάς και με το σώμα του στην πλάτη του καθίσματος, ισορροπεί στα πίσω πόδια της καρέκλας: Όταν έχεις απ’ όλες τις μεριές της κοιλιάς συνεχή πονάκια; (Για να δείξει στον γιατρό, χτυπάει με τα χέρια την κοιλιά του.)
ΦΙΝΑΣ, καθισμένος απέναντι απ’ τον Ετιέν: Α! πολύ συχνά προέρχονται από τις ωοθήκες.
ΕΤΙΕΝ: Ναι; Ε λοιπόν! Αυτό έχω, εγώ!
ΦΙΝΑΣ, με δυσκολία κρατάει το σοβαρό του ύφος: Ε; Εντάξει! φίλε μου, θα σας τις βγάλω.
ΕΤΙΕΝ, σηκώνεται: Ε! Α! Όχι! Τις έχω, θα τις κρατήσω.
ΦΙΝΑΣ, που έχει σηκωθεί κι αυτός: Σημειώστε, αγόρι μου, πως δεν σας τις ζήτησα εγώ.
ΕΤΙΕΝ: Όμως, θα μπορούσατε.